XIX. mendearen erdialdeko epidemiak —mende horretan Gasteiz suntsitu zuten hiruretatik hilgarriena— biztanleriaren %8,5i eragin zion eta 3.000 pertsonaren bizitza amaitu zuen, Pedro M. Ramos historialariaren datuen arabera. Gaixotasuna Bartzelonako portuan hasi zen, eta handik oso azkar hedatu zen, Ebro ibaiaren goiko ibilbidea jarraituz.

Hirian izandako eragina izugarria izan zen, eta horregatik, hainbat ekitaldi antolatu ziren epidemiaren amaiera ospatzeko. José Cola y Goiti historialariak “La Ciudad de Vitoria” bere lanean kontatzen duenez, 1856ko urtarrilaren 20an Santa Maria elizako dorrea “XVII. mendean eraikia, suziri batek erre zuen Te-Deum ospatzen ari zirela, aurreko urtean gureganatu zen kolera epidemia amaitu izanaren esker onez. Sutea itzaltzeak hiru egun kostatu zituen“.

Ondorioz, orratza berreraiki behar izan zen, jatorrizko egiturarekiko desberdintasun batzuekin. Jatorrizkoa San Pedro elizakoaren oso antzekoa zen eta Gasteizko XIX. mendeko ikuspegian betikotuta geratu zen, Liburutegi Nazionalean gordetzen dena (ikus atxikitako panoramika). Barne egituraren behin betiko diseinua, gure egunetara iritsi dena, informazio honetako marrazkiari dagokio.